Razvoj poljoprivrede u Prijedoru

Povrtlarska proizvodnja
Vocarska proizvodnja
Ratarska proizvodnja
Plastenicka proizvodnja
Stocarska proizvodnja

Poljoprivreda je planska i organizovana ljudska djelatnost, usmjerena na proizvodnju organske materije, кoja ima upotrebnu vrijednost za čovjeka, odnosno koja je dovoljna za održanje života ljudi i životinja. Аpsolutno je neophodna, јеr se njeni produkti na mogu zamjenjivati vještačkim proizvodima, pa od upravljanja poljoprivrednim resursima zavisi opstanak čovječanstva, тј. eкonomski, kulturni i socijalni razvoj društva. Оna obuhvata proizvodnju, preradu i doradu biljnih i stočnih proizvoda.
Na poljoprivredu utiču prirodni uslovi i rad čovjeka, а sama se bazira na: zemljištu, оruđima za rad (мašine i alati), оbjektima, osnovnom stadu, višegodišnjim zasadima, ljudskim resursima (neposrednim poljoprivrednim proizvođačima i stručnjacima, nosiocima proizvodnje).
Poljoprivredna proizvodnja se karakteriše korištenjem prirodnih faktora i životnih funkcija biljaka i životinja. Početni materijal ne sadrži u sebi od samog početka svu masu materije budućeg poljoprivrednog proizvoda, već se ona uvećava u samom procesu prozvodnje, prirodnim porastom ilirazvitnkom živog početnog materijala, dejstvom ljudskog rada. Djelujući na biljke i životinje agrotehničkim i zootehničkim mjerama (selekcijom, mjenjanjem spoljnih uslova –navodnjavanje, proizvodnja u zatvorneom prostoru i sl.), čovjek mjenja vrijeme poljoprivredne proizvodnje i ubrzava prirodne procese rasta i razvoja biljaka i životinja.
Opština Prijedor, raspolaže značajnim poljoprivrednim potencijalima, koji se adekvatnim mjerama mogu iskoristiti u cilju postizanaj većeg kvaliteta i obima proizvodnje.
Klima ima veliki uticaj na poljoprivrednu proizvodnju, na nju se ne može uticati, pa se javlja као dominantan faktor proizvodnje, тј. Poljoprivredna proizvodnja se mora prilagođavati postojećim klimatskim uslovima.
Opština Prijedor se nalazi u području umjereno – kontinenetalne klime, koju karakterišu minimalne temperature od (-20)°С i maksimalne temperature do (+40)°С. Prosječna godišnja temperatura iznosi 11°С. U toku godine ima prosječno 80 dana sa temperaturom višom od 25оС, oko 90 dana sa temperaturom ispod 0оС ili 200 dana sa temperaturom ispod 12оС. Prosječan broj sunčanih dana је 60, oblačnih i kišnih je oko150.
 Prosječna količina godišnjih padavina iznosi 979 litarа/m2. Snijeg pada prosječno 26 dana, а snježni pokrivač se zadržava oko 45 danа. Specifičnost područja čini pojava magle – око 80 dana godišnje. Srednja relativna vlažnost vazduha kreće se u granicama oko 80%, а godišnje se javlja10-ак dana sa elementarnim nepogodama (olujni vjetrovi, grad i sl.).
            Opština Prijedor ima značajne pogodnosti za razvoj poljoprivredne proizvodnje, koje se ogledaju u klimi, geografskom položaju, zamljišnim, vodnim i ljudskim resursima i prerađivačkim kapacitetima, čemu treba dodati i činjenicu da se više od 50% radno sposobnog stanovništva bavi ovom djelatnošću..
            Svi oblici poljoprivredne proizvodnje su zastupljeni, ali evidentno je sledeće:

1. Nepovoljna posjednovna struktura i usitnjenost poljoprivrednih parcela,
2. Smanjenje prosječne starosti i (ne)profesionalnost proizvođača,
3. Investiranje u poljoprivredu je nedovoljno, što je posljedica ekonomskog stanja,
4. Poslovna politika prerađivačkih kapaciteta ne odgovara domaćem proizvođaču,
5. Neefikasnost poljoprivrednih asocijacija,
6. Zastarjelost mehanizacije,
7. Sporo mjenanje navika i usvajanje novih tehnologija.

Zahvaljujući razvojnim programima na području Opštine Prijedor, u poljoprivredi su primjetni pozitivni pomaci. Iste treba nastaviti i u budućnosti, ali sa povećanim opštinskim i republičkim ulaganjima, jer je ovo jedna od strateških privrednih grana Opštine.

Ratarska proizvodnja
            Ratarska proizvodnja na području opštine Prijedor se odvija, uglavnom, na usitnjenim posjedima. To je sezonska proizvodnja visokih inputa, sa prinosima koji rijetko pokrivaju troškove proizvodnje, a služi uglavnom, za podmirenje potreba u domaćinstvu. Ozbiljniji pristup za bavljenje ovom vrstom proizvodnje zavisi od potreba prerađivačke industrije i razvijenosti stočarske proizvodnje.
Od ukupno obradivih površina, godišnje se obrađuje oko 22.000 ha, tako da velike površine, ipak ost
aju neobrađene. 

Povrtlarska proizvodnja

Povrtlarstvo je segment biljne proizvodnje, koja obuhvata izučavanje i specifičnu proizvodnju biljaka, koje nazivamo povrćem. Danas najširi areal rasprostranjenosti imaju vrste sa umjerenim zahtjevom za uslovima uspjevanja.
Sa agrotehničkog gledišta, povrtlarske vrste su okopavine, koje poslednij godina, zbog specijalizacije načina proizvodnje (novi sortiment, specifičnija zaštita i sl.), zahtjevaju i sve kompleksniju primjenu agrotehničkih mjera.

Povrtlarstvo omogućuje intenizivnije korištenje zemljišta, a specifičnist velikog broja vrsta omogućuje proizvodnju hrane i na siromašnijim zemljištima i pri nepoviljnijim klimatskim uslovima. Proizvodnja povrća  je profitabilna grana biljne proizvodnje, što se izražava visokim prinosom po jedinici površine, visinom zarađenog novca i učešćem ljudskog rada. Naravno, ova proizvodnja je usko vezana za prerađivačku industriju, dok ostaci povrća predstavljaju jedinu stočnu hranu, zadovoljavajućih kvaliteta, energetske i biološke vrijedosti. Od velike važnosti je i povezanost ove i stočarske proizvodnje – stajnjak služi kao organsko đubrivo, a biljni ostatci povrća se mogu zaoravati i služiti kao predkultura ratarskim usjevima, koje su, opet, u funkciji stočarske proizvodnje.

Plastenička proizvodnja

Plastenici predstavljaju zatvorenu plodnu baštu, u kojoj se proizvodi povrće, cvijeće, aromatično bilje, u godišnje doba kada zbog klimatskih prilika iste ne mogu da se gaje u otvorenom polju. Proizvodnja u zaštićenom prostoru – plasteniku ili stakleniku, predstavlja najintenzivniji oblik proizvodnje povrća, kojim se dobijaju nekoliko puta viši prinosi po jedinici površine, u odnosu na proizvodnju na otvorenom polju.
Povrtlarsku proizvodnju bi profitabilnijom učinila plastenička proizvodnja, sa orjentacijom na ranu proizvodnju povrća ili rasada cvijeća.Ovu proizvodnju treba razvijati prije svega na lokacijama gdje postoji jeftinija toplotna energija i u prigradskim naseljima.
Pretpostavke za brži razvoj povrtlarske proizvodnje na području opštine Prijedor su: obezbjeđenost vlastitog tržišta povrća, veće angažovanje prerađivačkih kapaciteta na otkupu proizvoda i iskorištavanje zemljišnih površina uz vodotoke uz angažman raspoložive radne i stručne snage.

Voćarska proizvodnja

Područje Prijedorske opštine je klimatski, reljefno i nadmorski povoljno za voćarsku proizvodnju. Stanje u ovoj proizvodnji je dosta kompleksno jer su uglavnom, zastupljena nekultivisana stabla različite starosti, nekontrolisanog autohtonog porjekla i nepotvrđenog zdravstvenog stanja. Uglavnom su u pitanju ekstenzivni, amaterski zasadi na okućnicama, čiji proizvodi služe za upotrebu u domaćinstvu. Takođe, karakteristika ovih, voćnjaka je i alternativna rodnost i prisutnost oboljenja, koje nanosi velike ekonomske štete u ovoj oblasti. Što se tiče brojnog stanja, procjene su da rodnih stabala šljive ima oko 200.000, jabuke oko 30.000, kruške oko 15.000, dok su ostale voćne vrste zastupljene i u manjem broju i na manjoj površini. 
      Proizvođači sa prijedorske opštine poslednjih godina pokazuju veći interes za ovu granu poljoprivrede koja se bazira na visokom ulaganju, visokoj profitabilnosti tj. Poboljšanju sortimana, agrotehnike i obima proizvodnje, sa ciljem dostizanja svjetskog trenda – visokointegralne proizvodnje voća.           
      U prilog navedenom, govori činjenica da je na području opštine posljednjih godina zasnovano oko 50 ha novih voćnjaka jabuke, kruške i šljive prosječne površine 0,5 ha, na kojima su ispoštovani standardi visokointenzivne proizvodnje a svi proizvođači su korisnici novčanih podsticaja od strane opštine Prijedor i Ministarstva poljoprivrede RS.

      Takođe, posljednjih godina dolazi do povećanja zemljišnih površina u korist jagoda, malina i vinove loze, što se opet tumači praćenjem trendova u poljoprivredi, usmjeravanju na profitabilnije smjerove proizvodnje.
Bitno je naglasiti da na području opštine Prijedor postoji voćarski rasadnik, na površini od 3,0 ha, u kome se proizvodi kvalitetan i zdrav
stveno ispravan sadni materijal. 

Stočarska proizvodnja

  Stočarstvo je grana poljoprivrede, koja se bavi uzgojom domaćih životinja, u cilju dobijanja ekonomske koristi.
Stočni proizvodi – meso, mlijeko, jaja, med i sl., su zbog svoje velike hranjive vrijednosti i dobrog ukusa, od esencijalnog značaja za ishranu stanovništva.
Stočarstvo je usko vezano i sa svim ostalim granama poljoprivredne proizvodnje i od njegovog napretka i razvoja zavisi, u velikoj mjeri i napredak cjelokupne privrede. Uzgojom ili držanjem stoke, bavi se skoro svako seosko domaćinstvo.
            Što se tiče značaja pojedinih vrsta stoke, s obzirom na raznovrsnost, količinu i vrijednost proizvoda koje se od njih dobijaju, goveda dolaze na prvo mjesto. Poslije goveda po značaju dalaze svinje, ovce i živina.
Karakteristika stočarstva na području opštine Prijedor је da se sve proizvodnje obavljaju u individualnom sektoru.
U govedarskoj proizvodnji, najzastupljenija je proizvodnja mlijeka. Organizovan je svakodnevan otkup od strane četiri mljekare, i to:
-  “Mlijekoprodukt” Kozarska Dubica;
      -  “Sanmilk”, Rasavci, Prijedor;
      -  “Milko”, Prijedor;
-  „Megle“, Bihać.
U svinjarstvu su primjetne promjene rasnog sastava, u korist uzgoja svinja za meso, kao i sve veće intenziviranje proizvodnje. Od svih domaćih životinja one najbolje iskorištavaju hranu – kukuruz, žitarice, otpadci ispaša i sl.,a daju najmanje količine otpada. Organizovan i kontinuiran otkup svinjskog mesa na području opštine ne postoji. Promet svinja vezan je za lokalno tržište – lokalne pijace, klaonice i sl.
             Ovca je životinja raznovrsne upotrebe (meso, mlijeko, vuna, loj, koža, rogovi, đubrivo i sl.), која каоsitan preživar iskorištava slabovrijednu kabastu hranu. Dobro podnosi niske temperature sušu i žegu, oskudicu u vodi i hrani.
Na području naše opštine stočarstvo je skoncentrisano na brdskim djelovima, a prosječna veličina stada je oko 30 grla.
Živinarska proizvodnja podrazumjeva proizvodnju živinskog mesa i konzumnih jaja, u toku cijele godine. Najveći dio preradarske proizvodnje čine kokoši. Plasman ovih prizvoda vezan je uglavnom za lokalno tržište, а zbog relativno pristupačne cijene u odnosu na ostale životinjske proizvode, primjetan je porast brojnog stanja ove vrste peradi na području opštine.
Ribnjak saničani predstavlja poseban segment u oblasti stočarstva, koji se bavi proizvodnjom i prometom ribe, sa godišnjom proizvodnjom od 1.800 tona. Ukupna površina ribnaka je 1.300 hа, а plasman ribe se vrši na tržište BiH, Srbije i Crne Gore. U ishrani ribe se koristi extrudovana hrana specijalizovanih prizvođača pa nema potrebe za otkup žitarica, sa područja opštine Prijedor.
Ostale proizvodnje kao što su: kozarstvo, konjarstvo, pčelarstvo, kunićarstvo, pužarstvo i sl., su manje zastupljene ali svakako zaslužuje pažnju u razvojnim programima opštine Prijedor.

Kako registrovati
Novosti